Futbol bez ograniczeń, czyli czym jest ampfutbol?
To odmiana piłki nożnej przeznaczona dla osób po amputacjach oraz z wadami wrodzonymi kończyn. Zawodnicy z pola poruszają się o kulach, zaś bramkarze rywalizują z ograniczoną sprawnością jednej kończyny górnej.
Choć ampfutbol jest sportem osób z niepełnosprawnościami, na boisku przede wszystkim liczą się umiejętności piłkarskie, szybkość, technika, taktyka i charakter. Dynamiczne mecze, efektowne bramki oraz ogromne emocje sprawiają, że dyscyplina z roku na rok zdobywa coraz większą popularność na całym świecie.
Dziś ampfutbol jest uprawiany na kilku kontynentach, a Polska należy do światowej czołówki tej dyscypliny.
Historia ampfutbolu
Historia ampfutbolu rozpoczęła się w 1980 roku w Stanach Zjednoczonych. Za twórcę dyscypliny uznawany jest Don Bennett, który po amputacji nogi szukał sposobu na pozostanie aktywnym sportowo. To właśnie wtedy narodził się pomysł gry w piłkę nożną z wykorzystaniem kul ortopedycznych.
Sport szybko zaczął rozwijać się poza Ameryką Północną. Powstawały kolejne federacje, organizowano mistrzostwa świata i Europy, a liczba krajów zaangażowanych w rozwój dyscypliny stale rosła. Ważnym krokiem było utworzenie w 2005 roku World Amputee Football Federation (WAFF), która do dziś odpowiada za rozwój ampfutbolu na świecie.
Rozwój dyscypliny w Polsce
Dyscyplina pojawiła się w Polsce w 2011 roku z inicjatywy Mateusza Widłaka. Pierwsze treningi odbyły się już jesienią, a kilka miesięcy później powołana została reprezentacja Polski.
Rozwój dyscypliny w naszym kraju od początku należał do najbardziej dynamicznych w Europie. Biało-czerwoni szybko dołączyli do światowej czołówki, regularnie rywalizując z najlepszymi reprezentacjami globu. Polska w kolejnych latach zdobywała medale mistrzostw Europy, awansowała do czołowych faz turniejów mistrzostw świata oraz wygrywała prestiżowe rozgrywki międzynarodowe.
Równolegle rozwijały się struktury klubowe – w 2015 roku zainaugurowano rozgrywki ORLEN Amp Futbol Ekstraklasy. Liga skupia kluby z całej Polski i stanowi ważny element szkolenia kolejnych reprezentantów kraju.
Kobiety w ampfutbolu
Kobiecy ampfutbol w Polsce rozwija się od 2022 roku – już wtedy, po pierwszym treningu, w którym uczestniczyło osiem zawodniczek, powołano reprezentację. Kilka miesięcy później biało-czerwone rozegrały premierowy mecz – nie tylko swój, ale i na świecie – pokonując reprezentację Stanów Zjednoczonych 1:0 w Warszawie.
Kolejne sezony przyniosły dynamiczny rozwój projektu. Coraz więcej zawodniczek rozpoczynało treningi, a Polska stała się jednym z liderów rozwoju kobiecego ampfutbolu w Europie. Kulminacją tego procesu był 2024 rok, kiedy reprezentacja zdobyła brązowy medal podczas pierwszych w historii mistrzostw świata kobiet w ampfutbolu, zapisując się na kartach historii światowego sportu.
Rozwój kobiecego ampfutbolu nie zwalnia tempa – w 2026 roku bowiem właśnie w Polsce odbyły się pierwsze w Europie klubowe mecze kobiet w ampfutbolu, otwierając kolejny etap budowy struktur i zwiększając możliwości regularnej rywalizacji dla zawodniczek.
Największe sukcesy polskiego ampfutbolu
Reprezentacja mężczyzn
- półfinał mistrzostw świata w Meksyku (2014),
- brązowy medal mistrzostw Europy w Turcji (2017),
- brązowy medal mistrzostw Europy w Krakowie (2021),
- brązowy medal mistrzostw Europy we Francji (2024),
- zwycięstwo w Lidze Narodów EAFF (2025),
- regularna obecność w światowej czołówce ampfutbolu,
- organizacja Amp Futbol Cup – jednego z najważniejszych międzynarodowych turniejów reprezentacyjnych na świecie.
Reprezentacja kobiet
- powołanie pierwszej w Europie reprezentacji kobiet w ampfutbolu (2022),
- udział w pierwszych w historii mistrzostwach świata kobiet w ampfutbolu i zdobycie na nich brązowego medalu (2024),
- organizacja pierwszych w Europie klubowych meczów kobiet w ampfutbolu (2026),
- aktywny udział w rozwoju kobiecego ampfutbolu na arenie międzynarodowej.
Sukcesy klubowe
- brązowy medal Ligi Mistrzów EAFF wywalczony przez Legię Warszawa (2019),
- srebrny medal Ligi Mistrzów EAFF wywalczony przez Legię Warszawa (2021),
- srebrny medal Ligi Mistrzów EAFF wywalczony przez Wisłę Kraków (2022),
- srebrny medal Ligi Mistrzów EAFF wywalczony przez Wisłę Kraków (2023),
- zwycięstwo Wisły Kraków w Lidze Mistrzów EAFF (2024),
- srebrny medal Ligi Mistrzów EAFF wywalczony przez Wisłę Kraków (2025),
- srebrny medal Śląska Wrocław w Lidze Europy EAFF (2026),
- regularne występy polskich klubów w europejskich pucharach,
- rozwój ORLEN Amp Futbol Ekstraklasy – jednej z najmocniejszych lig ampfutbolowych w Europie.
Więcej niż sport
Czym jest ampfutbol? To nie tylko mecze, treningi i walka o kolejne trofea. To przede wszystkim społeczność ludzi, których połączyła pasja do piłki nożnej i przekonanie, że ograniczenia istnieją po to, by je pokonywać.
Dla wielu zawodniczek i zawodników pierwsze wejście na boisko jest momentem przełomowym. To szansa na powrót do aktywności fizycznej, odzyskanie pewności siebie oraz odkrycie na nowo radości płynącej ze sportowej rywalizacji.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czym jest ampfutbol?
To odmiana piłki nożnej przeznaczona dla osób po amputacjach oraz z wrodzonymi wadami kończyn.
Kto może grać w ampfutbol?
To dyscyplina, w którą grać mogą osoby po amputacjach kończyn oraz wadami wrodzonymi kończyn spełniające kryteria klasyfikacyjne obowiązujące w tej dyscyplinie.
Czy podczas gry używa się protez?
Nie. Zawodnicy z pola poruszają się o kulach i nie korzystają podczas meczu z protez.
Ilu zawodników liczy drużyna ampfutbolowa?
Drużyna składa się z sześciu zawodników z pola oraz bramkarza.
Jak długo trwa mecz ampfutbolowy?
Mecz trwa 50 minut i jest podzielony na dwie połowy po 25 minut. W przypadku kobiet – oraz spotkań ligowych rozgrywanych w formule turniejowej – czas ten skraca się do 40 minut.
Czy kobiety mogą grać w ampfutbol?
Tak – w Polsce od 2022 roku funkcjonuje reprezentacja kobiet, a kobiecy ampfutbol rozwija się bardzo dynamicznie.
Czy w Polsce istnieją rozgrywki ligowe?
Tak. Jest nimi ORLEN Amp Futbol Ekstraklasa.
Jak rozpocząć treningi ampfutbolu?
Poprzez kontakt z przedstawicielami Polskiego Związku Amp Futbol lub jednym z klubów występujących w ORLEN Amp Futbol Ekstraklasie.
